Cmentarz Powązki Stare

Cmentarz Powązki Stare powstał w roku 1790. Zajmował początkowo blisko 2,5 ha, obecnie obszar ten wynosi ponad 43 hektary. Spoczywa na nim około miliona osób. Wśród nich ci najbardziej zasłużeni dla kraju spoczywający w Alei Zasłużonych: politycy, samorządowcy, pisarze, naukowcy, wojskowi, sportowcy, artyści. To jeden z najstarszych i najbardziej znanych polskich cmentarzy, przy okazji najstarsza nekropolia Warszawy.

Geneza nekropolii na Starych Powązkach

Cmentarz Powązki Stare powstał dokładnie 4 listopada 1790 roku, kiedy to obchodzono uroczystości św. Karola Boromeusza. To pod jego wezwaniem ustanowiono świątynię powązkowską. Cmentarz został oficjalnie poświęcony 20 maja 1792 roku. Cmentarz powstał na działce podarowanej przez ród Szymanowski, kilkukrotnie jego teren był poszerzany. W 1965 roku cmentarz ten został wpisany do rejestru zabytków. Od lat prowadzone są działania skupiające się na naprawie starych, zdewastowanych pomników. Opiekę nad nekropolią sprawuje Kuria Metropolitalna Warszawska. Wokół tego obiektu zawiązał się też Społeczny Komitet Opieki nad Starymi Powązkami. Prowadzi on szereg działań pozyskujących finanse na renowację zabytkowych nagrobków.

Pochowani na Cmentarzu Powązki Stare

W wyznaczonej w 1925 roku Alei Zasłużonych znajdują się groby najbardziej zasłużonych dla kraju. Wśród nich są: żołnierze, pisarze, artyści, muzycy, politycy. Pierwszą osobą, która spoczęła w Alei był laureat literackiego Nobla, Władysław Reymont, autor m.in. ”Chłopów” i ”Ziemi obiecanej”. Spoczywają tam również śpiewak operowy Jan Kiepura, poeta i satyryk Wojciech Młynarski; legendarni lotnicy i konstruktorzy lotniczy: Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura; powieściopisarz i tłumacz Jan Parandowski, który popularyzował wiedzę o starożytności oraz renesansie. W Alei spoczywają również Stefan Jaracz – aktor, pisarz, reżyser; Leopold Staff – poeta, pisarz i tłumacz, tworzący w Młodej Polsce, dwudziestoleciu międzywojennym i współczesności.

Grób symboliczny ma w Alei Stefan Starzyński – prezydent Warszawy w latach 1934-1939, który zginął najprawdopodobniej w obozie koncentracyjnym w Dachau.

W znajdujących się na terenie cmentarza Katakumbach, tuż obok Alei Zasłużonych spoczywają m.in. piosenkarze Irena Jarocka i Czesław Niemen. W dalszej części cmentarza spoczywają m.in. poeta Zbigniew Herbert (kwatera 14), pisarka Irena Sendler (kwatera 54), która w getcie warszawskim ocaliła od śmierci około 2,5 tysiąca żydowskich dzieci w czasie drugiej wojny światowej. Znajdują się tam również groby rodziców pianisty Fryderyka Chopina (kwatera 9 rząd 4) czy reżysera Krzysztofa Kieślowskiego (kwatera 25 rząd 3). Jest tam pochowana również poetka, autorka wielu tekstów piosenek, reżyserka Agnieszka Osiecka (kwatera 284b na wprost; rząd 2.; miejsce 16).

Sztuka nagrobna Powązek

Cmentarz Stare Powązki bywa nazywany galerią sztuki. I nic w tym dziwnego, bowiem dostrzec tam można wiele pomników wykonanych przez cenionych polskich rzeźbiarzy z XIX oraz XX wieku. To m.in. Pius Weloński, Wacław Szymanowski, Edward Witting czy Jerzy Jarnuszkiewicz.

Od lipca 2014 roku cmentarz ten uznawany jest za pomnik historii. W ostatnich latach samorząd Warszawy zabezpieczył ponad 5,5mln zł na uratowanie dziedzictwa na terenie nekropolii. Ponad 2,7 mln zł wydano na konserwację 197 pomników oraz kaplic. Odnowie poddano m.in. bramę św. Honoraty datowaną na 1915 rok. Wykonał ją rzeźbiarz Leopold Wasilkowski.

Warto zauważyć, że to jakie pomniki pojawiały się na tym cmentarzu było wypadkową wielu czynników. Mowa o poglądach religijnych, tendencjach panujących w sztuce w danym czasie. Ponadto, duża rolę odgrywały jeszcze fundusze i dostępność materiałów wykorzystywanych do budowy nagrobków.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *